2018-2021

O polskości Pomorza opowiada koncert, z którym w czwartkowy wieczór (12 października) w zamkowym Karwanie wystąpił Dariusz Malejonek i towarzyszący mu artyści. Wydarzenie wpisało się jeszcze w obchody Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej.

Książka, płyta i koncert - „Jak skała na morzu! Polskość Pomorza”
„Jak skała na morzu! Polskość Pomorza” to projekt realizowany przez Towarzystwo Projektów Edukacyjnych i Muzeum Stutthof, a finansowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego pomysłodawcą jest Dariusz Malejonek - muzyk znany m.in. z zespołów Armia, 2Tm2,3 czy Arka Noego, lider Maleo Reggae Rockers.

Na projekt składają się film dokumentalny „Jak skała na morzu” w reżyserii Michała Szymanowicza, album autorstwa Lecha Zdrojewskiego, Przemysława Zielińskiego i Krzysztofa Kordy, oczywiście koncert i płyta z piosenkami, które można w trakcie niego usłyszeć.

- Projekt wędruje po Polsce półtora roku. W kilku miejscach już tego koncertu wysłuchałem i bardzo polecam, dlatego że to jest artystycznie wysmakowana produkcja, ale też opowiada tekstami, również oryginalnymi, tworzonymi specjalnie do tego projektu, o walce o polskość Pomorza. Pomorze było oderwane od Polski o jedno pokolenie dłużej i ta danina krwi była proporcjonalnie największa. Chcemy tę wiedzę na temat dramatycznych wysiłków trzymania się Polski przez Pomorze upowszechnić – mówił Jarosław Sellin, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego, w zamkowym Karwanie przed koncertem, który odbył się w czwartek (13 października).

Ten projekt "skupia i utrzymuje uwagę odbiorcy"
Piotr Tarnowski, dyrektor Muzeum Stutthof, przyznał, że w przeszłości był sceptycznie nastawiony do tego typu przedsięwzięć, ale ten projekt odmienił jego punkt widzenia.

Pedagogika pamięci, w ogóle tak jak system edukacji, opiera się na trzech podstawowych zasadach. Po pierwsze, musimy mieć dobrze opracowany materiał historyczny. Po drugie, musimy umieć skupić i, po trzecie, utrzymać uwagę odbiorcy. Kiedyś moja koleżanka przysłała mi link do teledysku z komentarzem: „Tak można uczyć patriotyzmu”. Był to teledysk do piosenki śpiewanej przez Marikę, a skomponowanej przez Darka Malejonka „Idziemy w mrok”, do projektu, który był realizowany przez Muzeum Powstania Warszawskiego. Dzięki tej piosence zmieniłem zdanie o 180 stopni – powiedział w Karwanie Piotr Tarnowski.

Jego zdaniem, „Jak skała na morzu! Polskość Pomorza” to „pedagogicznie projekt kompletny, idzie za wiedzą, potrafi skupić i utrzymać uwagę odbiorcy”.

Skład muzyków zmienia się w zależności od miejsca koncertu. W Malborku Dariuszowi Malejonkowi towarzyszyli m.in. Marika (Marta Kosakowska), Barbara Pospieszalska, Kasia Malejonek, Mona. Każdy z uczestników wydarzenia otrzymał pamiątkowy album i płytę z piosenkami.

Wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego, Jarosław Sellin, wskazał, że celem powołania Muzeum Szpęgawskiego jest upowszechnienie wiedzy wśród Polaków na temat Zbrodni Pomorskiej 1939 roku. „Chcemy, żeby pojęcie Zbrodni Pomorskiej było tak powszechnie znane, jak znana jest zbrodnia w Katyniu” – wskazał wiceszef Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Nowa placówka powstanie w Pelpinie i będzie filią Muzeum Stutthof, które podlega resortowi kultury.

W ubiegłym tygodniu podpisany został list intencyjny w zakresie utworzenia muzeum poświęconego niemieckiej zbrodni w Lesie Szpęgawskim [czytaj więcej].

Ordynariusz pelpliński, ks. bp Ryszard Kasyna, zgodził się przekazać na ten cel 200-letni zabytkowy budynek, w którym dawniej znajdowała się karczma i szkoła.

Wiceminister Jarosław Sellin podkreślił, że w ten sposób wiedza na temat Zbrodni Pomorskiej będzie miała instytucjonalne zabezpieczenie.

– Jeśli mamy instytucję, która opowiada o danej części naszej historii, to jest to opowieść codzienna, bo codziennie można odwiedzić wystawę stałą, zobaczyć wystawę czasową, pójść na seminarium dyskusyjne czy wziąć udział w konferencji, debacie organizowanej przez muzeum, czy nabyć książkę albo czasopismo (…). To jest praca dzień w dzień, która dzięki temu spowoduje, że wiedza o Zbrodni Pomorskiej będzie większa. Chcemy, żeby pojęcie Zbrodni Pomorskiej było tak powszechnie znane, jak znana jest zbrodnia w Katyniu – mówił wiceszef resortu kultury i dziedzictwa narodowego.

Obecnie przygotowywany jest plan budowy nowego muzeum i jego kosztorys. Zatwierdzenie planu przez resort kultury pozwoli na formalne powołanie instytucji i rozpoczęcie inwestycji.

2 października po raz pierwszy obchodziliśmy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej 1939 roku.

W sumie w tamtym czasie zamordowanych zostało 30 tys. osób. Lasy Szpęgawskie – między innymi obok Lasów Piaśnickich – były głównymi miejscami tej kaźni.

W Miejskim Ośrodku Kultury w Pelplinie w odbył się niezwykły koncert. Był poświęcony rodzinie Ulmów z Markowej, która wraz z siedmiorgiem dzieci, oddała życie ratując rodziny żydowskie w czasie II wojny światowej. Wystąpił Darek Malejonek wraz z innymi artystami.

Nie ma większej miłości
"Nie ma większej miłości" to tytuł koncertu, który poruszał serca. Utwory oparte są na dwóch projektach Darka Malejonka. Pierwszy to: “Panny Sprawiedliwe wśród Narodów Świata” opowiadające o Polakach ratujących Żydów. Drugi opowiada o cywilach walczących bez broni.

- Miesiąc temu dokonała się w Polsce rzecz niezwykła. Nastąpiła beatyfikacja pierwszej w historii kościoła rzymskokatolickiego całej rodziny. To rodzina Ulmów, która w Markowej ratowała Żydów i z tego powodu zginęła - osiem osób, w tym dziecko nienarodzone. Rodzina Ulmów jest symbolem upamiętniającym Polaków, którzy ratowali Żydów narażając swoje życie. Z projektem artystycznym, muzycznym dotyczącym Polaków ratujących Żydów występuje wybitny polski artysta Darek Malejonek z wokalistkami. Taki koncert odbył się właśnie w Pelplinie - mówi Jarosław Sellin, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego.

Ulmowie zginęli, bo ratowali Żydów
Jesienią 1942 r. do domu Józefa i Wiktorii Ulmów przyszła żydowska rodzina Goldmanów z Łańcuta – Saul Goldman, znany w okolicy handlarz bydła, i jego czterej synowie. Ulmowie udzielili im schronienia na poddaszu. Wkrótce do ukrywających się dołączyły także dwie córki oraz wnuczka Chaima Goldmana z Markowej.

24 marca 1944 r. do Markowej przyjechali z Łańcuta niemieccy żandarmi wraz z granatową policją. Nad ranem weszli do domu Ulmów. Najpierw zabili synów Goldmana i wszystkich pozostałych z ósemki Żydów ukrywających się na strychu. Następnie niemieccy żandarmi wyprowadzili przed dom i zabili Józefa Ulmę, jego ciężarną żonę Wiktorię, sześcioro ich małych dzieci, a także i to, które zaczęło się rodzić podczas kaźni.

We wrześniu 1995 r. Józef i Wiktoria Ulmowie zostali uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Od 2018 r. w rocznicę tragicznych wydarzeń w Markowej – 24 marca – obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką.

10 września 2023 roku odbyła się uroczysta beatyfikacja rodziny Ulmów. To pierwszy raz w historii kościoła, gdy do godności błogosławionych została wyniesiona cała rodzina.

W koncercie w Pelplinie wystąpili: Darek Malejonek, Anna Rusowicz, Marika, Dagmara i Martyna Melosik, Katarzyna Malejonek, Damian Ukeje, Tomasz Mackiewicz, Tomasz Drozdek T.Etno, Kacper Popek.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wsparło cykl tych koncertów. Partnerem koncertu w Pelplinie był Miejski Ośrodek Kultury.